پيروانشان ، موضوع « تقيّه » به عنوان يك اصل اساسى مبارزاتى در زندگى سياسى ائمّه عليهم السّلام مطرح شد . در دوران حكومت بنى عبّاس نيز اين سياست دنبال شد . با روى كار آمدن مأمون ، اتّخاذ سياست تحت نظر گرفتن امامان شيعه از طريق نزديك كردن آنان به دستگاه خلافت ، وارد مرحلهء دشوارترى شد . در اين دوره كه بيش از نيم سده از دوران امامت را در بر مىگيرد ، امامان عليهم السّلام كاملًا تحت نظر حكومتهاى وقت بسر برده ، در هيچ زمينه‌اى آزادى عمل نداشتند و گاه و بى گاه ، خانهء آن بزرگواران مورد تفتيش نيروهاى حكومتى قرار مىگرفت . از اين رو ، ناگزير بودند بيش از هر زمان ديگر بر اصل « پنهان كارى » تكيه كرده ، فعّاليّتهاى سياسى و متعرضانه خود نسبت به دستگاه خلافت را تحت پوششهاى مختلف انجام دهند . و همين امر موجب گرديد كه تاريخ زندگى امامان اين دوره ، يعنى امام جواد ، امام هادى و امام عسكرى عليهم السّلام در هاله‌اى از اجمال و ابهام قرار گيرد و تاريخ نگاران براى تدوين شرح زندگى آن بزرگواران ، بويژه در زمينهء مسائل و جريانات سياسى دچار مشكل و كمبود مواد تاريخى گردند و در نهايت ، شناخت پيروانشان از آنان بسيار محدود و سطحى باشد . اوضاع سياسى در اين دوره طورى بود كه بسيارى از فعّاليّتهاى آن بزرگواران از ديد مورّخان پنهان ماند . در بسيارى از موارد ديگر نيز وقايع نگاران به خاطر وابستگى يا ترس از دستگاه خلافت از بازگو كردن و ثبت حقايق تاريخى سر باز مىزدند . در نتيجه امروزه نويسندگان در تجزيه و تحليل زندگى سياسى امامان در اين مقطع ، با محدوديّت منابع تاريخى و كمبود موادّ آن مواجه‌اند . البته اين سخن بدان معنا نيست كه از زندگى آن بزرگواران ، هيچ گونه اطلاع و خبر صحيحى كه حاوى مطالب مفيد و سازنده باشد ، در دست نباشد ؛ بلكه با مطالعه و تجزيه و تحليل وقايع ثبت شده و شواهد و قرائن تاريخى و جمع بندى آنها مىتوان به نتايجى كلى در اين زمينه دست يافت . سعى ما در اين دوره از سلسله متون آموزشى تاريخ اسلام بر اين بوده كه در حد گنجايش به تبيين و تجزيه و تحليل مهمترين حوادث سياسى - تاريخى آخرين مقطع از تاريخ اسلام در عصر امامت با محوريّت امامان معصوم : امام هادى ، امام عسگرى و امام زمان عليهم السلام بپردازيم و اذعان داريم كه نتوانسته‌ايم همه ابعاد زندگى اين سه امام بزرگوار را تبيين كنيم ؛ زيرا نه بضاعت آن را داريم و نه فرصت و زمان محدودى كه در اختيار اين گونه آموزشهاست چنين امكانى را به دست مىدهد . آنچه در اين دوره آمده شمه‌اى از زندگى سراسر مبارزه آنان است . به اميد آنكه گامى باشد در جهت ارتقاء شناخت و بينش دوستداران مكتب اهل بيت و پاسداران انقلاب اسلامى ؛ اين منتظران حضرت بقيّة اللَّه الاعظم ( عج ) و سربازان مخلص بنيانگذار جمهورى اسلامى ايران ، حضرت امام خمينى رضوان اللَّه عليه و خلف صالحش حضرت آية اللَّه العظمى خامنه‌اى دام ظله العالى . مركز تحقيقات اسلامى معاونت تدوين متون آموزشى